Natuurschoon omringd door cultureel erfgoed

Donderdag 9 april, het belooft een lentedag te worden met temperaturen die oplopen tot 24°C. Dat nodigt uit om de korte broek en de wandelschoenen tevoorschijn te halen en er op uit te trekken. Mijn oog valt op de NS-wandeling Vughtse Lunetten, een wandeling van 11 km deels door de natuur, verder langs cultureel erfgoed en een stukje door stedelijk Den Bosch.

Om de “voetafdruk” te beperken, mogelijke files te ontwijken en de NS-wandeling eer aan te doen neem ik om 10.00 uur plaats in de geel/blauwe Intercity. De trein rolt aan voormalig station Vught voorbij op weg naar ’s Hertogenbosch-centraal. Uitstappen en na enkele minuten weer een stukje terug richting Breda in de Sprinter om in Vught te kunnen starten met mijn wandeling.

Wat me op de heenreis al opvalt is dat het stationsgebouw Vught geheel geïsoleerd omringd door een zandvlakte niet meer aan het spoor ligt. De trein stopt nu enkele honderden meters verder bij een totaal nieuw aangelegd perron. Opzoeken wat er aan de hand is levert mij de volgende informatie op:

Verplaatsing stationsgebouw: om ruimte te maken voor de verdiepte ligging van het spoor, moet het stationsgebouw in Vught verhuizen. Daarom schuift het monumentale gebouw uit 1868, inclusief kelder, dertien meter naar het oosten om ruimte te maken voor de verdiepte ligging van het spoor. Op die manier behoudt het historische gebouw een centrale plek in de nieuwe toekomstige situatie. De voorbereidende werkzaamheden voor de verplaatsing beginnen binnenkort. Het gebouw wordt millimeter voor millimeter naar zijn nieuwe plek gerold. Voorbereidende werkzaamheden voor de verschuiving starten in mei 2026. Het station wordt volgens planning na de zomer verplaatst. Dat duurt één dag. Na de voltooiing van het verdiepte spoor (verwacht rond 2030) zal het monumentale gebouw een prominente plek behouden op het nieuwe stationsplein.

Nieuwsgierig lees ik verder wat de historische betekenis van dit station is. Vught heeft, zoals iedereen wel weet, een beladen geschiedenis vanwege de Tweede Wereldoorlog. Bij het station bevinden zich gedenktekens, waaronder een plaquette voor de ruim 15.000 Joodse mensen die vanuit hier naar de concentratiekampen werden gedeporteerd. Met deze informatie in het achterhoofd zet ik mijn eerste stappen door enkele woonwijken van Vught richting de Vughtse Heide. Vught is zowel zuinig op haar cultureel erfgoed (station) als op de natuurlijke rijkdom.

Deze historische beuk van meer dan honderd jaar oud, probeert men met allerlei menselijke ingrepen zolang mogelijk te behouden. Ooit zal de boom het loodje leggen maar voorlopig kunnen de NS-wandelaars en de lokale bevolking nog genieten van een boom “met verhaal”. Ik loop langs enkele straten met huizen en voortuinen waar het “tegelwippen” nog niet tot de bewoners is doorgedrongen, maar even later passeer ik ook een woning waar de vergroening duidelijk meer vorm gekregen heeft. Waarschijnlijk is dit verschil mede een gevolg van de toenemende polarisatie binnen de samenleving. Geld voor vergroening groeit namelijk niet op ieders rug.

Lopend door de buitenwijk van Vught zie ik wat het hebben van veel geld betekent voor het hebben van veel vierkante meters om te wonen. Uiteindelijk maken de rieten daken en ruime oprijlanen plaats voor het pure groen. Ik sta aan de rand van de Vughtse Heide. Dit gebied heeft van oudsher een belangrijke militaire functie. De Lunetten, de laatste restanten van de historische verdedigingslinie rondom Den Bosch en de fusilladeplaats vormen de stille getuigen van de bewogen geschiedenis van dit terrein.

Het ministerie van Defensie deelt het genot van het hier vertoeven in de natuur met ons als recreant en laat eenieder kennismaken met het historisch erfgoed en de op dit moment ontluikende natuur. Het geluid van passerende treinen en optrekkende auto’s maakt langzaam plaats voor het eindeloos getjilp van de vogels. Zij zijn druk in de weer met hun onderlinge communicatie om elkaar het hof te maken en een romantische relatie op te bouwen. Hun gezang brengt mij, voor zover ik dat nog niet ben, volledig tot rust. Ik neem plaats aan de rand van één van de vennetjes en geniet vredig van het gefluit, het water, de lucht en de vele kleuren groen van de planten, struiken en bomen die mij hier omringen (luister en kijk zelf 1 minuut naar het videofragment).

Het gezang van de vogels wordt na enkele mintuten onverwacht verbroken door het geluid van overtrekkend vliegverkeer. Het geronk van de motoren zet me direct weer met beide benen op de grond. Het is niet overal op dit moment vredig en stil. Helaas doen op meerdere plekken in de wereld zich op dit moment situaties voor die niet onderdoen voor dat wat hier ruim 80 jaar geleden heeft plaatsgevonden.

Mijn mooie natuurroute brengt mij vervolgens wel langs de Fusilladeplaats en het Nationaal Monument Kamp Vught. Ik heb een beetje een dubbel gevoel hier rond te lopen. Aan de éne kant geweldig dat ik zie dat er hele groepen schoolkinderen aan komen fietsen om hier stil te staan bij dat wat er in de Tweede Oorlog gebeurd is met vele duizenden mensen en dat diezelfde kinderen en ook wij, nu getuigen zijn van een zelfde soort uitroeien van andere bevolkingsgroepen in de wereld. De geschiedenis herhaalt zich. Ook nu leven er nare mensen die zichzelf erg verheven voelen boven hun soortgenoten. Ik verdiep me in de indringende teksten die ik lees in de entreehal van het Nationaal Monument Kamp Vught en denk tegelijkertijd aan de uitspraak van Trump die aankondigt  een hele samenleving uit te willen roeien.

Is hier sprake van politieke machtswellust of van een zieke geest. Staat in de DSM-5, het handboek met criteria voor vrijwel alle bekende psychische stoornissen, de afwijking van Trump al geregistreerd of wordt dat een nieuwe variant? Het is in ieder geval beangstigend. Tot overmaat van ramp horen we dan ook nog dat ons koningspaar komende week eens lekker op logeerpartij bij Trump gaat. Vrienden onder elkaar? Ongelofelijk. En zoals we weten kan je bij Trump niet aankomen zonder een cadeautje. Baas boven baas zou ik zeggen en na het geschenk van de koninklijke familie van Qatar met hun Boeing 747, kan onze koning mogelijk goede sier maken door zijn “Gouden Koets” te offeren. Hij krijgt immers tijdens zijn logeerpartij in het Witte Huis ook een badkamer met gouden toilet en gouden kranen. Tijdens het tandenpoetsen zal hij misschien nog eens nadenken over de zin of onzin van zijn bezoek aan Trump.

Ik laat na dit indrukwekkende bezoek aan Kamp Vught het verleden even letterlijk en figuurlijk achter me liggen en probeer verder te genieten van het prachtige weer en de rustgevende omgeving. Ik loop enkele kilometers langs het Drongelens kanaal, het afwateringskanaal van ’s Hertogenbosch naar Drongelen dat tussen 1907 en 1911 gegraven is. Aan mijn kant ligt slechts een graswandelpad en aan de overzijde een fietspad. De weelderige gele bermbegroeiing en de in blad komende bomen aan weerszijde van het kanaal vormen het decor.

Via Fort Isabella, een voormalig vestingwerk ten behoeve van de verdediging van de stad ’s Hertogenbosch kom ik aan de rand van de stad. Hier moet ik de keuze maken, of via de stadswallen naar het centrum of na een oversteek met het trekveer via het Bossche Broek het centrum zien te bereiken.

Ik ga na een stevige inspanning op het pontje toch nog even via de natuurzijde richting het centrum. Bijzonder is de tegenstelling in het zicht op het decor wanneer ik 180° draai tijdens de stappen die ik zet.

Het is even wennen om na die ongeveer 14.000 stappen in de natuur weer te lopen tussen duizenden stadsbewoners en toeristen die gezamenlijk ook ontdekt hebben dat het prachtig weer is. Voor de één is het verblijf op een terras voldoende, voor de ander is dat slechts de beloning na een heerlijke tocht door de natuur en enkele bespiegelingen op het verleden en het heden.

(zie videofragment)