Drevelend door de Vallei van het Merkske

Gisteren vroeg ik me af, wat ga ik morgen doen. Antwoord was snel gevonden. Het morgen van gisteren is nu vandaag en gezien de prima weersvoorspelling besluit ik te gaan wandelen ergens hier in de regio. Onder het motto: “stel niet uit tot morgen wat je vandaag kan doen”, pak ik nu meteen mijn rugzak en ga op pad.

Ik rij richting de Belgische grens en parkeer de auto in de buurt van Minderhout/Hoogstraten op het parkeerterrein van café “In Holland”. Deze plek komt mij niet geheel vreemd voor. Met Hans hebben we hier destijds na een fietstocht een goede Trappist genoten, uiteraard gecombineerd met anekdotes en verhalen uit het uitgebreid historisch geheugen van Hans. Van hieruit plan ik vandaag voor mezelf een wandeling van ruim 16 kilometer grotendeels door de Vallei van Het Merkske en het platteland van het grensgebied Nederland/België. 

De natuur weet vandaag even geen raad met de temperatuur van 18°C in combinatie met het inmiddels ruimschoots vallend herfstblad. Zomer, herfst? Je zou ervan in de war raken, was het niet dat je agenda duidelijk aangeeft dat we echt al in de maand november zijn aanbeland.

Al drevelend, echt een woord dat Hans graag gebruikte, dwaal ik in gedachten door de herinneringen aan de wandel- en fietstochten die wij samen gemaakt hebben. Tussendoor wordt mijn aandacht keer op keer afgeleid door de landschappelijke schoonheid van de natuur hier in de Vallei van Het Merkske. Het gebied ligt er verstild bij.

Rondom de natte plekken foerageren duizenden Canadese ganzen, maar bij elk onverwachts hard geluid stijgen ze met honderden al “gakkend” op, om vervolgens enkele honderden meters verder weer collectief te landen. Even later staat een koppel reeën mij eerst bewegingsloos aan te staren totdat ze besluiten mij te tonen dat hun kwaliteit van voortbewegen van een ander niveau is dan dat van mij. Op mijn eigen relaxte tempo loop ik rustig verder over de Castelreesche Heide.

Ik word verrast door elementen in het landschap die op afstand even doen denken aan vogelverschrikkers (Hans zijn lied “De Vogelverschrikker”, komt in gedachten langs), maar het blijken bij het naderen van de bouwsels hooiruiters te zijn. Vroeger waren de hooiruiters typerend voor deze streek als manier om het hooi na het maaien te drogen. Tegenwoordig is dat beeld door de moderne landbouwtechnieken teniet gedaan. Hans zou bij het zien van deze hooiruiters direct de link gelegd hebben met het bekende boek van Stijn Streuvels, “de Vlaschaard”. Het ging daarin niet om het drogen van het hooi, maar om het tijdstip en de plaats van het zaaien van vlas en de wijze van drogen van het vlas. In het boek en de latere film staat daar het generatieconflict over landbouwmethoden centraal. Hier bij Het Merkske heeft men een stukje van het eerder verdwenen cultuurhistorisch verleden weer tot leven gebracht.

Ook bijzonder hier is het “Sinusbeheer” als innovatieve maaitechniek. Door in vloeiende, golvende lijnen te maaien, ontstaat een mozaïek van gemaaide en ongemaaide plekken. Dit zorgt voor meer variatie in voedsel, beschutting en opwarmplekjes, precies wat vlinders, bijen en andere insecten nodig hebben.

Het pad leidt mij via kronkelende paden door het bos en langs de meanderende bedding van Het Merkske. Al genietend lopend hier, moet ik denken aan de tekst waarmee Hans zijn mail en Whatsappberichtjes vaak afsloot: “groeten vanuit het dal van de Bavelsche Leij”, hetgeen inhield dat hij gewoon thuis zat in zijn appartement en uitzicht had op Bavel.

Hier loop ik echt in het dal langs de beek. Dat het op zijn tijd hier ook goed nat kan zijn blijkt uit de plankieren die her en der gelegd zijn, om ook in de natte periodes de wandelaar met droge voeten verder te helpen. Door de extreem hoge novembertemperatuur zijn ook de insecten aan het genieten van de nazomer. Lieveheersbeestjes komen uit hun schuilplaatsen tevoorschijn en kruipen in en uit de poriën van afstervend hout.

Vroeger werd bij het bosbeheer elke dode boom uit het landschap verwijderd, tegenwoordig laat men omgevallen bomen liggen en dat biedt weer levensmogelijkheden voor vele kleine diersoorten en insecten. Op de afstervende schors groeit en leeft weer van alles. Het doet me denken aan de laatste aflevering van “Vroege vogels” op TV, waar met enorme macrolenzen dat planten- en dierenleven schitterend in beeld gebracht werd. Ook de niet afgestorven boom, inclusief de wortelvertakking, maar wel ontschorst, doet op meer plaatsen dienst als toegangshek. Verder functioneert, daar waar in de verste verte geen bruggetje te vinden is, een stevige ooit omgevallen boom als enige passageplek over Het Merkske. Al zittend met één been links en één rechts naast de boom hangend, schuif ik mezelf stap voor stap naar de overzijde van de beek.

Eenmaal terug in de bebouwde kom van Minderhout breng ik een bezoekje aan de kapel die is toegewijd aan "Onze-Lieve-Vrouw van Smarten of Zeven Weeën". De naam weerhoudt mij er niet van even binnen te gaan en nog een kaarsje op te steken in de hoop dat Hans op zijn nieuwe tocht alle rust heeft gevonden.

Op de terugweg richting café “In Holland” passeer ik “De Laermolen”. Sinds de eerste vermeldingen in geschriften eind 14de eeuw, heeft deze molen vele veranderingen ondergaan. Dat wat er nu staat is het resultaat van een restauratie die in 2004 heeft plaatsgevonden. Voor meer info zie de info-foto.

Wat zou Hans zijn hart opgehaald hebben, als hij nog één keer hier had mogen fietsen. Hij deed niets liever dan zich over de echte Belgische kasseien/kinderkoppen te verplaatsen. Dat zijn fiets daar stevig onder leed deerde hem niet. Na enkele honderden meters gaat gelukkig voor mij de route weer over in een zandpad dat mij na 16 kilometer terugbrengt naar café “In Holland”.

Graag sluit ik deze wandeling, die mede dienst doet als een stukje rouwverwerking, af met het heffen van het glas op het mooie leven dat velen met ons samen met Hans hebben mogen beleven. Helaas, het café is voor een weekje gesloten.

Vandaag, de warmste 5 novemberdag sinds 1901 met een temperatuur boven de 18°C, is een mooie combinatie van ophalen van herinneringen en het genieten van dat wat de natuur ons te bieden heeft.

Tip: Stel je plannen voor vandaag niet uit tot morgen, want zoals gebleken is, komt er niet voor iedereen nog de dag van morgen.