Verleden en heden op de latten

Zondag 14 september. Vandaag wordt het waarschijnlijk toch iets minder “buitenspelen” dan gisteren. De weersvoorspellingen zijn niet echt uitnodigend om er een hele dag op uit te trekken. In de achtertuin van mijn hotel bevindt zich het Skimuseum en de befaamde Noorse skischans, die behoort tot ‘s werelds modernste skischansen. Het museum dat al sinds 1923 bestaat is in verband met het 100-jarig bestaan geheel gerenoveerd en aangepast aan de digitale mogelijkheden die deze tijd biedt.

Het op de latten staan wordt er in Noorwegen al van kinds af aan met de paplepel ingegoten en daarom wil ik me eens verdiepen in de geschiedenis van al die latten. Al heb ik vanmorgen tijdens mijn ontbijt de grøt (typisch Noorse pap) zelf links laten staan, besluit ik toch een deel van de dag me te gaan verdiepen in wat die latten in Noorwegen allemaal teweeg gebracht hebben.

Zelf heb ik in mijn leven de latten maar zo nu en dan onder gebonden. Ooit in Oostenrijk en Frankrijk heb ik wat aan alpiene skiën gedaan en later heb ik in de Scandinavische landen een aantal keren op de langlauflatten gestaan. Ook daarbij was net zoals tijdens het wandelen mijn ervaring dat het rustig door een besneeuwd landschap voort bewegen een rustgevende werking heeft op de mens. Het kost je de nodige fysieke energie en het levert je mentale energie.

Ik begin in het museum bij de oudste latten die men ooit gevonden heeft. Deze zouden meer dan 5000 jaar oud zijn en werden in 1959 opgegraven in Drevja, Nordland. Waarschijnlijk werden ze al in het Steentijdperk gebruikt tijdens de jacht.

De houtsoorten van de gevonden oude latten verschillen, maar de latten die opgegraven zijn uit de moerassen zijn destijds vervaardigd van dennenhout. Dit materiaal rot onder de natuurlijke omstandigheden zeer langzaam. De laatste jaren zijn er ook zeer oude latten gevonden nabij de gesmolten gletsjers in Noorwegen. Het ijs heeft al die eeuwen het ontbinden van het hout voorkomen.

Het woord ski komt van het Noorse "skið" wat en gespleten stuk hout betekent. Voor de Noorse Vikingkoningen waren skivaardigheden al een belangrijk teken van kracht en macht. In de Sagaliteratuur en de Oudnoorse skaldische poëzie wordt skiën en langlaufen al beschreven als een sport. De wedstrijden waarin snelheid, veerkracht en uithoudingsvermogen gemeten worden vinden in die tijd uiteraard alleen plaats tussen mannen onderling.

In de Noorse mythologie komen zelfs skigoden en godinnen voor, bij wie het kunnen skiën een teken van hun superkracht is. Skade is de dapperste vrouwelijke skiër en zij jaagt. Ze wordt ook wel Ondurdis, de skigodin genoemd. De skigod Ull is strijdvaardig en onverslaanbaar op ski’s. Hij staat ook bekend als Ondurass. Opvallend is dat dat Skade en Ull nooit samen verschijnen in de Noorse mythologie. 

Na al deze wijsheden over het verleden van de latten tot me genomen te hebben, nu weer even terug naar het heden. Met een langlaufsimulator mag ook ik mijn krachten op de latten testen op een kort traject van start naar finish. Het dagrecord staat op 25:10 en mijn tijd is 26:98. Zo slecht nog niet om in de top 10 van vandaag te staan, hetgeen waarschijnlijk komt omdat de meeste bezoekers de uitdaging van de simulator niet aandurven.

Vitrines tonen de innovatie op het gebied van de vorm en kwaliteit van de latten. Zowel de schansspringlatten als de langlauflatten veranderen in de jaren van kleur en materiaal. Ze worden hier getoond met de naam van de skiërs die er sinds de jaren zestig wedstrijden mee wonnen.

In 1952 organiseerde Oslo de VI Olympische Winterspelen. Een recordaantal van 120.000 toeschouwers bezocht de springwedstrijden. Voor deze gelegenheid werden nieuwe tribunes en andere, destijds moderne faciliteiten aangelegd.

Vandaag de dag is de schans inmiddels weer veel groter en hoger dan in 1952 en het is nu een stuk rustiger, hetgeen niet vreemd is. Er is immers nog geen sneeuw en voor het uitzicht vanaf boven op de schans hoef je er nu met dit regenachtige weer ook niet speciaal voor te komen. 

Ik ga met de lift naar de top van de “Holmenkollen Ski Jump” die in deze versie gebouwd werd voor de “2011 Nordic World Ski Championships”. Ik bevind me hier boven, op 425 meter hoogte en kan me een voorstelling maken van hoe het is om met een volledig witte omgeving hier op je latten een duik naar beneden te maken in de hoop weer enkele centimeters verder te landen dan tijdens de vorige sprong.

Voor mij zit er niet meer in dan opnieuw met de lift af te dalen en vervolgens vele treden lopend langs de tribunes af te dalen om uiteindelijk bij de voet van de schans nog een blik van onder naar boven te werpen.

Op weg terug naar mijn hotel denk ik terug aan het laatste schilderij met bijschrift, dat ik bekeek bij de uitgang van het museum. Het is een reproductie van een schilderij van Knud Bergslien uit 1869. De afbeelding van de Birkebeiner-skiërs die Prins Haakon in veiligheid brengen is uitgegroeid tot een national Noors icoon (voor verdere toelichting zie één van de foto’s).

De latten hebben mij vandaag flink bezig gehouden. De Noren zullen gedurende de komende decennia de lat verder blijven doorontwikkelen. De boodschap zal zijn: “leg voor een goede toekomst de lat nooit te hoog”!